iLaw
การฟ้องปิดปาก (SLAPPs) กับมาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองการมีส่วนร่วมของสาธารณะ
Compiled by KHAO Editorial — aggregated from 1 outlet. See llms.txt for citation guidance.
◌ Single Source
“การฟ้องปิดปาก”
Key facts
- ปี 2565 คณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (UN Human Rights Council) มี ข้อมติ ว่าด้วยความปลอดภัยของนักข่าวโดยฉันทามติจาก ซึ่งแสดงความกังวลเกี่ยวกับการเพิ่มขึ้นของการใช้คดี SLAPPs เพื่อกดดัน ข่มขู่และบั่นทอนกำลังใจของนักข่าว
- ในประเทศแอฟริกาใต้ แม้ว่าจะยังไม่มีกฎหมายป้องกันการฟ้องคดีปิดปาก แต่ในปี 2564 ศาลสูง เคยวางบรรทัดฐานไว้ ในคดีที่บริษัทเหมืองแร่สัญชาติออสเตรเลียและบริษัทในเครือท้องถิ่นฟ้องร้องนักกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมหกคน
- ปี 2562 ประเทศไทยมีการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อาญา) ในสองมาตราได้แก่ มาตรา 161/1 เพิ่มอำนาจให้ศาลยกฟ้องคดีตั้งแต่ขั้นตอนการตรวจฟ้องหากพบว่า เป็นการฟ้องคดีโดยไม่สุจริต
- ในขั้นตอนที่จะยื่นฟ้อง ศาลต้องตรวจสอบว่า การฟ้องของโจทก์ ซึ่งอาจเป็นพนักงานอัยการหรือผู้เสียหาย ถูกต้องตามกฎหมายกำหนดหรือไม่ ก่อนหน้าปี 2562 ในคดีที่ประชาชนเป็นโจทก์ หากศาลตรวจสอบแล้วว่าการฟ้องของโจทก์ถูกต้องตามกฎหมาย
Summary
“การฟ้องปิดปาก”
เหยื่อคดี SLAPPs จำนวนมากเป็นผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญในการตรวจสอบทุจริต เป็นกระบอกเสียงแก่ผู้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน หรือสื่อสารเพื่อป้องกันผลกระทบที่จะเกิดขึ้นในอนาคตจากการดำเนินโครงการพัฒนาหรือธุรกิจ การดำเนินคดี SLAPPs ต่อกลุ่มคนเหล่านี้ถือเป็นการขัดขวางการสร้างความตระหนักรู้ต่อสังคม และทำให้ไม่สามารถส่งสัญญาณป้องกันการดำเนินการที่อาจสร้างความเสียหายได้อย่างทันท่วงที
SLAPPs เป็นปัญหาที่อยู่ภายใต้ปัญหาร่มใหญ่อย่างการคุกคามด้วยกระบวนการยุติธรรม (Judicial harassment) ซึ่งคือการใช้ กระบวนการยุติธรรม เพื่อปิดปากและข่มขู่ผู้วิพากษ์วิจารณ์ รวมไปถึงการใช้กลยุทธ์ทางกฎหมายรูปแบบอื่นๆ เช่น การใช้หมายเรียกในทางมิชอบ การจับกุมและคุมขังโดยอำเภอใจและการพิจารณาคดีที่ไม่เป็นธรรม โดยตัวแสดงของการคุกคามด้วยกระบวนการยุติธรรมนี้สามารถเป็นได้ทั้งรัฐและเอกชน
จาก รายงานของศูนย์ธุรกิจและสิทธิมนุษยชน (Business and Human Rights Centre: BHRRC) ระบุว่า ระหว่างปี 2558–2564 มีคดีจำนวน 355 คดีที่บริษัทเอกชนยื่นฟ้องนักปกป้องสิทธิมนุษยชน โดยคดีส่วนใหญ่อยู่ในภูมิภาคลาตินอเมริกา รองลงมาคือเอเชียและแปซิฟิก หากแบ่งเป็นประเทศพบว่า ประเทศไทยครองอันดับหนึ่ง ตามด้วยฮอนดูรัสและเปรู ส่วนสถานการณ์ในยุโรป จากรายงานของแนวร่วมคัดค้านการฟ้องคดี SLAPPs (The Coalition Against SLAPPs in Europe: CASE) ที่เก็บข้อมูลระหว่างปี 2553-2567 พบว่า มีคดี SLAPPs